Dwa niezwykle cenne egzemplarze „Biblii Brzeskiej” z 1563 roku zostaną poddane specjalistycznej konserwacji. To wyjątkowe starodruki odnalezione w 2024 roku podczas remontu dachu prywatnego domu w Krogulnej pod Namysłowem. Znalazcy przekazali je Opolskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków, a następnie trafiły one do zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu.
Księgi, mimo bardzo złego stanu zachowania, okazały się prawdziwym skarbem dla polskiego dziedzictwa kulturowego. „Biblia Brzeska”, nazywana również Biblią Radziwiłłowską, była jednym z najważniejszych tłumaczeń Pisma Świętego na język polski w epoce renesansu.
– Ogromnie się cieszę, że po dwóch latach od momentu, kiedy dotarła do nas informacja o odnalezieniu tych ksiąg, „Biblie Brzeskie” trafiają do Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu. Dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz wsparciu Samorządu Województwa Opolskiego starodruki zostaną zakonserwowane. Na ich konserwację przeznaczamy 171 tys. zł. Dodatkowo jedna z biblii zostanie zdigitalizowana, dzięki czemu będzie dostępna dla jeszcze szerszego grona odbiorców – mówi wicemarszałek Zbigniew Kubalańca.
Do dziś zachowało się jedynie około stu egzemplarzy tej księgi, ponieważ wiele z nich zostało zniszczonych podczas kontrreformacji. Przypuszcza się, że księgi mogły być ukrywane w czasach, gdy używanie języka polskiego było zakazane. Badania nad ich historią będą możliwe po przeprowadzeniu prac konserwatorskich.
Jak podkreśla Mirosława Koćwin, kierownik Oddziału Zbiorów Specjalnych i Zabytkowych WBP w Opolu, konserwacja odnalezionych „Biblii Brzeskich” będzie bardzo wymagającym i precyzyjnym procesem, rozłożonym na dwa lata. Jedna z ksiąg jest bowiem w bardzo złym stanie, druga zachowała się nieco lepiej. – Każda karta będzie dokładnie oczyszczana, kąpana i prasowana specjalną prasą. Konserwacji poddane zostaną także oprawy, drewniane deski, skóra oraz metalowe narożniki. Niektóre fragmenty będą uzupełniane masą papierową lub bibułą japońską. Później to wszystko będzie zszywane pod warunkiem, że konserwatorka uzna, że trzeba rozłożyć biblie na czynniki pierwsze. Mam nadzieję, że nie będziemy musieli jej rozkładać i zachowamy jednak te oryginalne szycia – mówi.
Podkreśla również, że „Biblia Brzeska” to wyjątkowe tłumaczenie związane z rozwojem reformacji, kiedy zaczęto przekładać Pismo Święte z języków oryginalnych, takich jak hebrajski i grecki, na języki narodowe. W odnalezionych egzemplarzach zachowały się również piękne drzeworyty ilustrujące część starotestamentową.
Po zakończeniu prac WBP w Opolu przygotuje wystawę „Biblia – księga niezniszczalna”, poświęconą zabytkowym bibliom i księgom religijnym. Dzięki konserwacji i digitalizacji te wyjątkowe księgi będą mogły nie tylko przetrwać dla przyszłych pokoleń, ale także opowiedzieć kolejne rozdziały historii naszego regionu.
kw
