Opracowano pod kierunkiem

Zarządu Województwa Opolskiego w składzie:

Andrzej Buła – Marszałek Województwa Opolskiego

Roman Kolek – Wicemarszałek Województwa Opolskiego do 22.02.2021 roku

Zuzanna Donath-Kasiura – Wicemarszałek Województwa Opolskiego od 23.02.2021 roku

Zbigniew Kubalańca – Wicemarszałek Województwa Opolskiego

Szymon Ogłaza – Członek Zarządu Województwa Opolskiego

Stanisław Rakoczy – Członek Zarządu Województwa Opolskiego do 31.05.2020 roku

Antoni Konopka – Członek Zarządu Województwa Opolskiego od 1.06.2020 roku

Stanisław Mazur – Skarbnik Województwa Opolskiego

i przy wsparciu eksperckim

dr. hab. Wojciecha Dziemianowicza, prof. UW

głównego doradcy naukowego współpracującego z Magdaleną Cybulską

oraz

naukowej konsultacji tematycznej

prof. zw. dr. hab. Jacka Szlachty i prof. zw. dr. hab. Krystiana Heffnera

Koordynacja prac, opracowanie merytoryczne i redakcja dokumentu:

Departament Polityki Regionalnej i Przestrzennej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego

Egzemplarz bezpłatny

ISBN: 978-83-65642-14-1

Wydanie pierwsze

Opole 2022

Druk

ZAPOL Sobczyk Spółka komandytowa

al. Piastów 42, 71-062 Szczecin

tel. +48 91 435 19 00

e-mail: biuro@zapol.com.pl

www.zapol.com.pl

Wydawca

Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego

Departament Polityki Regionalnej i Przestrzennej

ul. Hallera 9, 45-867 Opole

tel. +48 77 44 82 158

e-mail: drp@opolskie.pl

www.opolskie.pl

24

28

34

10

12

13

15

17

19

24

24

28

29

11

11

13

13

14

15

15

16

17

17

18

19

19

20

22

29

31

32

7

9

SPÓJNOŚC STRATEGII OPOLSKIE 2030 Z KRAJOWYMI DOKUMENTAMI

STRATEGICZNYMI

TERYTORIALNY WYMIAR STRATEGII OPOLSKIE 2030

SPIS RYSUNKÓW, TABEL, MAP

44

47

48

60

74

35

89

37

87

35

48

50

53

60

61

63

63

65

68

74

78

81

82

84

35

36

37

38

39

40

40

40

41

41

42

42

43

43

68

71

Skrót

Rozwinięcie

AO

Aglomeracja Opolska

B+R

Badania i Rozwój

CKE

Centralna Komisja Egzaminacyjna

DIG

Departament Infrastruktury i Gospodarki

DRP

Departament Polityki Regionalnej i Przestrzennej

DRW

Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi

EBI

Europejski Bank Inwestycyjny

EFMR

Europejski Fundusz Morski i Rybacki

EFRR

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

EFRROW

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju

Obszarów Wiejskich

EFS

Europejski Fundusz Społeczny

FAMI

Fundusz Azylu, Migracji i Integracji

FS

Fundusz Spójności

FST

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

FEO

Fundusze Europejskie dla Opolskiego

na lata 2021–2027

GUS

Główny Urząd Statystyczny

ICT

Technologie Informacyjno-Telekomunikacyjne (ang. Information and Communication

Technologies)

IIT

Inne Instrumenty Terytorialne

IOB

Instytucje otoczenia biznesu

JCWP

Jednolita część wód powierzchniowych

JST

Jednostki samorządu terytorialnego

KE

Komisja Europejska

KSRR 2030

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2030

MOF

Miejski Obszar Funkcjonalny

MŚP

Małe i Średnie Przedsiębiorstwa

NGO

Organizacje pozarządowe

(ang. non-governmental organization)

OCRG

Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarki

ODW

Odrzańska Droga Wodna

ORFR

Opolski Regionalny Fundusz Rozwoju

OSI

Obszary Strategicznej Interwencji

OZE

Odnawialne Źródła Energii

Skrót

Rozwinięcie

PAN

Polska Akademia Nauk

PARP

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

PKB

Produkt Krajowy Brutto

PO

Politechnika Opolska

REGON

Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów

Gospodarki Narodowej

RPO WO 2014–2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Opolskiego na lata 2014–2020

RRF

Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności

RSI WO 2020

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Opolskiego 2020

RSI WO 2030

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Opolskiego do 2030

SMART

Akronim od słów ang. Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time-bound oznaczający,

że cele powinny być: specyficzne, mierzalne,

osiągalne, istotne i określone w czasie

SOR

Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju

do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.)

SSE

Specjalna Strefa Ekonomiczna

Strategia Opolskie 2030

Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030

SWO

Samorząd Województwa Opolskiego

SWOT

Mocne Strony, Słabe Strony, Szanse, Zagrożenia (ang. Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats)

TOWS/SWOT

Analiza poszczególnych elementów SWOT

polegająca na ocenie ich wzajemnego wpływu

UE

Unia Europejska

UKE

Urząd Komunikacji Elektronicznej

UMWO

Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego

UO

Uniwersytet Opolski

UP

Umowa Partnerstwa

WDB

Wartość dodana brutto

WSJO

Wojewódzkie Samorządowe Jednostki

Organizacyjne

ZWO

Zarząd Województwa Opolskiego

Szanowni Państwo,

Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030, którą trzymacie Państwo w rękach, jest niezwykle ważna, by efektywnie i z korzyścią dla mieszkańców zarządzać regionem. To połączenie marzeń

o naszej małej ojczyźnie, wyobrażeń o jej przyszłości z wiedzą i doświadczeniem wielu wspaniałych osób, które pracowały nad tym, by opracować taką Strategię, która pomoże te marzenia zrealizować.

Strategię przygotowaliśmy przy udziale przedstawicieli wszystkich sfer życia społeczno-gospodarczego regionu, którzy pracując pod kierunkiem eksperta naukowego podzielili się swoją wiedzą i doświadczeniem. Podczas wielu spotkań i we współpracy z setkami osób, członków Grup Doradczych żywo dyskutowaliśmy o tym, jak powinien wyglądać nasz region za dziesięć lat, jak go sobie wyobrażamy, w jakim województwie chcielibyśmy żyć i pracować. Swój ostateczny kształt i charakter Strategia zawdzięcza przede wszystkim uspołecznionemu podejściu do uzgadniania celów i kierunków, co stanowi o jej wyjątkowym walorze.

Niepewność przyszłości, jaka towarzyszyła nam w minionym roku oraz w ostatnich miesiącach, zapewne szybko nie zniknie. Do trudno przewidywalnych zjawisk w przestrzeni społeczno-gospodarczej dołączyła perspektywa życia w cieniu pandemii. Musimy to brać pod uwagę, ale przede wszystkim umieć jak najlepiej się do nowych warunków zaadaptować.

Dlatego, myśląc o dalszym rozwoju regionu, zwracamy uwagę na szeroko pojmowane bezpieczeństwo –

od poczucia stabilizacji w życiu zawodowym, przez łatwy i szybki dostęp do usług zdrowotnych, po prawo do oddychania czystym powietrzem. Stawiamy na dalszą poprawę edukacji, coraz większą konkurencyjność przedsiębiorstw zapewniających dobre warunki pracy, oraz nowoczesne usługi. Koncentrujemy się na tym, co wspólnie uznaliśmy za najistotniejsze dla zapewnienia dobrej jakości życia w regionie.

W realizacji tych zamierzeń nadal będziemy korzystać z funduszy unijnych. Jednak wobec zmieniającej się sytuacji i warunków ekonomicznych musimy w większym stopniu niż do tej pory liczyć na siebie i mobilizować wewnętrzne zasoby: krajowe, regionalne, lokalne, a także prywatne.

Jak zamierzamy to zrobić? Przede wszystkim razem: z samorządowcami, przedsiębiorcami, politykami, naukowcami czy studentami, których będziemy wspierać i zachęcać do pracy i życia w regionie. Chcemy zaangażować do współpracy każdego, komu zależy na rozwoju regionu, kto zwiąże z nim przyszłość swoją i swojej rodziny.

Cieszymy się, że nad opracowaniem Strategii pracowaliśmy razem i możemy dziś mówić, że to nasza wspólna strategia – bo przecież samorząd to wspólnota mieszkańców województwa. Przekazując ją Państwu serdecznie dziękujemy wszystkim osobom zaangażowanym w jej przygotowanie. Wszystkich zaś zachęcamy do wspólnego podążania wyznaczoną w niej drogą.

Każdy z elementów powyższej wizji ma swoje szersze znaczenie w kontekście przyszłości województwa, która zależeć będzie od tego, czy obecnym i przyszłym mieszkańcom tego regionu zapewnione zostaną odpowiednie i konkurencyjne warunki rozwoju. Tak rozumiana jakość życia znajduje się w centrum uwagi polityki rozwoju województwa, której kluczową zasadą będzie łączenie (godzenie) różnorodności.

i usług społecznych, w harmonii między życiem rodzinnym i zawodowym oraz w możliwości

zróżnicowanych potrzeb zarówno mieszkańców, jak i gości.

Opolskie – diagnoza regionalna (dalej: Diagnoza) stanowiła wstępny etap prac nad Strategią Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030, który rozpoczął się w 2019 roku. Podstawowym założeniem Diagnozy było dokonanie charakterystyki województwa opolskiego – przez pryzmat uwarunkowań społeczno-gospodarczych i przestrzennych, stawiających w centrum zagadnienie jakości życia (rys. 1).

Biorąc pod uwagę zapisy Diagnozy oraz sformułowaną wizję rozwoju województwa, dokonano przeglądu treści diagnostycznych pod kątem odpowiedzi na pytanie o wpływ zdiagnozowanych procesów i zjawisk na osiągnięcie wizji rozwoju. Zebrany materiał, uwzględniający również zachodzące w ostatnim okresie zmiany w kraju i na świecie, poddany został ponownej analizie, która przybrała formę wniosków z Diagnozy, zawartych w niniejszej części dokumentu.

W Diagnozie podjęto również zagadnienie oceny aktualności dotychczasowych wyzwań strategicznych (w SRWO 2020):

regionu oraz stref rozwoju powiązanych ze stolicą regionu – Opolem i z ośrodkami subregionalnymi, z drugiej zaś z faktu występowania obszarów problemowych (tj. obszarów zagrożonych trwałą marginalizacją oraz miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze).

ludności w największym stopniu dotyka gmin położonych w południowej części województwa.

2 Priorytety dla regionalnej polityki zdrowotnej dla województwa opolskiego na okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r., Wojewoda Opolski, Opole 2020 r.

„

Stan środowiska nadal jest jednak niezadowalający, w szczególności z powodu zanieczyszczenia powietrza (wysokie wartości emisji CO_2 i pyłów zawieszonych) i wód powierzchniowych oraz występujących zagrożeń klimatycznych, a także niebezpieczeństwa zmniejszania się bioróżnorodności. Województwo charakteryzuje także niski, względem innych regionów, wskaźnik produkcji energii ze źródeł odnawialnych.

budowana jest na bazie ponadregionalnych i ogólnopolskich imprez oraz wydarzeń kulturalnych

Polityki europejskie będą wciąż bardzo ważnym czynnikiem determinującym rozwój regionów, szczególnie w obliczu pandemii. O aktywnej roli UE w walce ze skutkami kryzysu świadczy fakt stworzenia na poziomie unijnym specjalnego planu odbudowy (Next Generation) o budżecie 750 mld euro, który jest specjalnym instrumentem wsparcia odbudowy gospodarki w latach 2021–2024. To dodatkowe środki, obok budżetu UE na lata 2021–2027 przekraczającego 1,1 bln euro.

konkurencyjność pojedynczych państw europejskich będzie prawdopodobnie spadała. Tym bardziej rozwój poszczególnych regionów Europy, w tym Polski, będzie w większym stopniu zależał od współpracy w ramach Unii Europejskiej (UE) oraz będzie powiązany i uzależniony od koniunktury światowej.

obecna sytuacja, spowodowana pandemią, jest

Głównym celem SOR jest „Tworzenie warunków dla wzrostu dochodów mieszkańców Polski przy jednoczesnym wzroście spójności w wymiarze społecznym, ekonomicznym, środowiskowym i terytorialnym”. Oczekiwanym efektem realizacji SOR będzie wzrost zamożności Polaków oraz zmniejszenie liczby osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym.

W SOR sformułowano także cele szczegółowe:

W dokumencie wskazano nowy model rozwoju regionalnego Polski. Przewidziano w nim rozwój kraju, jako społecznie i terytorialnie zrównoważony, dzięki któremu efektywnie będą rozwijane oraz wykorzystywane miejscowe zasoby i potencjały wszystkich regionów. Celem modelu jest wspomaganie tych obszarów, które nie mogą w pełni rozwinąć potencjału rozwojowego, bo utraciły swoje funkcje społeczno-gospodarcze (np. przestały być miastami wojewódzkimi), przez co stały się mniej odporne na różne zjawiska kryzysowe

(np. negatywne skutki procesów demograficznych).

2018 roku. Zdefiniowano w nim zasady oraz główne elementy składowe nowego systemu zarządzania rozwojem kraju, których wprowadzenie w życie wymagać będzie przygotowania szeregu rozwiązań szczegółowych. Zmiany te, w tym zmiany prawne, mają być wprowadzane etapowo, tak by zapewnić stopniowe przechodzenie do proponowanych rozwiązań. Rezultatem proponowanych w nowym modelu rozwiązań ma być poprawa jakości i efektywności zarządzania przez państwo polityką rozwoju, w tym skuteczniejsze powiązanie dokumentów strategicznych z instrumentami wdrożeniowymi, na wszystkich szczeblach władz publicznych.

Bezpośredni wpływ na strategię rozwoju województwa opolskiego mają dwa kluczowe dokumenty przygotowane na poziomie rządowym, z których wynikają m.in. działania sektorowe podejmowane przez poszczególne resorty. Dokumentami tymi są Strategia na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030)4 oraz Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2030^5. Ponadto, w kontekście finansowania rozwoju województwa ze środków europejskich, ważne są zapisy opracowywanej w trakcie tworzenia Strategii Opolskie 2030 Umowy Partnerstwa dla realizacji polityki spójności na lata 2021–2027 w Polsce.

regionalnym i przestrzennym w perspektywie lat 2020 i 2030. W SOR przedstawiono nowy model rozwoju –

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2030 (KSRR 2030) to podstawowy dokument strategiczny polityki regionalnej państwa. W KSRR 2030 odzwierciedlenie znajdują postanowienia SOR określone w filarze rozwój społecznie i terytorialnie zrównoważony. W dokumencie przedstawiono cele polityki regionalnej oraz działania i zadania, jakie do ich osiągnięcia powinien podjąć rząd, samorządy: wojewódzkie, powiatowe i gminne oraz pozostałe podmioty uczestniczące w realizacji tej polityki w perspektywie roku 2030. Określono w nim także systemowe ramy prowadzenia polityki regionalnej zarówno przez rząd wobec regionów, jak i wewnątrzregionalne. W nadchodzących latach dokument odegra ważną rolę w procesie programowania środków publicznych, w tym funduszy UE.

zakłada zapewnienie większej spójności rozwojowej Polski przez wsparcie obszarów słabszych gospodarczo; dlatego w dokumencie wskazano obszary strategicznej interwencji, które otrzymają szczególne wsparcie (będą to obszary zagrożone trwałą marginalizacją, miasta średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze, Śląsk i tereny Polski Wschodniej);

przewiduje zwiększenie roli i odpowiedzialności samorządów lokalnych jako podmiotów decydujących o polityce rozwoju w skali lokalnej; tworzy warunki do większego angażowania się samorządów gminnych i powiatowych w realizację wspólnych projektów i we współpracę ponad granicami administracyjnymi.

określa zakres interwencji w celach polityki Komisji Europejskiej (KE), konstytuując opis celów szczegółowych;

od regionu (np. prace nad szczepionkami), jednak województwo może skutecznie reagować np. w sprawie proponowanych instrumentów wspierających gospodarki krajów UE (Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności – RRF).

4. Podjęcie działań ograniczających niekorzystne zmiany demograficzne na poziomie krajowym – ważne będzie skuteczne wdrażanie rozwiązań wynikających z polityk europejskich oraz polityk i programów rządowych, w szczególności ukierunkowanych na wspieranie funkcjonowania seniorów i rodzin, w tym opieki nad matką i dzieckiem, oraz wspierających potencjał zagranicznej imigracji ekonomicznej.

.

.

Wyniki analizy SWOT w zestawieniu z elementami wizji rozwoju (tab. 2–5) prowadzą do następujących wniosków:

analizę danych statystycznych oraz innych źródeł informacji zawartych w Diagnozie;

analizę wstępnych zapisów w trakcie warsztatów strategicznych i konsultację analizy wśród departamentów UMWO i WSJO.

kluczową, z punktu widzenia elementów wizji, szansą województwa jawią się polityki rozwojowe UE;

Wyniki analizy TOWS/SWOT (tab. 6) wskazują na najsilniejsze związki między mocnymi stronami i szansami oraz między słabymi stronami i szansami. Oznacza to duże oczekiwania wobec sytuacji zewnętrznej w kontekście prorozwojowym, zarówno w zakresie synergii z walorami województwa, jak i wpływu na eliminowanie słabości regionu.

Wskazany zestaw mocnych stron świadczy o dużych oczekiwaniach wobec działań samorządowych w województwie (na poziomie regionalnym i lokalnym) oraz aktywności społecznej. Region powinien również wykorzystywać swoją atrakcyjność inwestycyjną oraz fakt, że na jego terenie zlokalizowane są firmy rozwijające się w oparciu o innowacje.

Z kolei pięć słabych stron najbardziej utrudniających rozwój, to:

Na liście szans, które powinny mieć najsilniejszy wpływ na mocne i słabe strony województwa, na pierwszym miejscu znajdują się polityki UE. Zatem przygotowanie do efektywnego wykorzystania środków europejskich może okazać się kluczowym zagadnieniem z punktu widzenia dalszego rozwoju województwa. Ponadto kolejne szanse o silnym oddziaływaniu na województwo powiązane są z celami rozwoju UE (rozwój nowoczesnych technologii i e-gospodarki, wzrost znaczenia edukacji i kształcenia ustawicznego, rozwój specjalizacji regionalnych, rozwój gospodarki przyjaznej środowisku i ograniczenie niekorzystnych zmian klimatu). Region powinien także wykorzystywać bliższe i dalsze możliwości współpracy terytorialnej i transgranicznej.

Również wśród pięciu zagrożeń o najsilniejszym wpływie na mocne i słabe strony znajdują się czynniki, które już występują: spowolnienie gospodarcze oraz ograniczanie kompetencji, w tym dochodów

Poniżej zaprezentowano trzy scenariusze. Ze względu na fakt, że analiza TOWS/SWOT wyznaczyła najsilniejsze związki między silnymi stronami i szansami (scenariusz dynamicznego rozwoju), to ten scenariusz uznano za najistotniejszy. Dla przeciwwagi, by poddać ocenie scenariuszowej pozostałe czynniki strategiczne (słabe strony i zagrożenia), umieszczono scenariusz „unikania zapaści”. Z dwóch scenariuszy niespodziankowych wybrano scenariusz ograniczonych środków RPO jako ten, który dość dobrze odzwierciedla niepewność związaną ze skutkami rozwoju pandemii^7.

Scenariusz „dynamicznego rozwoju” oparty jest o założenie wykorzystania szans oraz bazowania na mocnych stronach województwa (rys. 2). W tym scenariuszu podejmowane działania powinny w pierwszej kolejności przynieść zmiany w postaci zatrzymania spadku liczby ludności oraz wzrostu wartości regionalnego PKB na mieszkańca wraz ze wzrostem zarobków. Jednocześnie efekty powinny przynieść działania związane z poprawą jakości powietrza.

Mocne strony województwa opolskiego pozwalają oczekiwać wzmocnienia regionu poprzez wykorzystanie opisanych szans. Województwo będzie bazowało na wykwalifikowanych mieszkańcach oraz aktywności i konkurencyjności działających na jego terenie firm. Będzie również korzystało z własnych doświadczeń w realizacji instrumentów ukierunkowanych na wsparcie rodzin i seniorów.

wzrost PKB per capita

Scenariusz „unikania zapaści” koncentruje się na działaniach pozwalających województwu wyeliminować obecne słabości i przezwyciężyć pojawiające się w otoczeniu zagrożenia (rys. 3). Za kluczowe zagrożenia dla rozwoju województwa uznano pięć czynników: kryzys gospodarczy; ograniczenie kompetencji samorządów i możliwości realizacji polityk rozwoju JST; konkurencję osiedleńczą metropolii krajowych i ośrodków zagranicznych; konkurencję uczelni krajowych i zagranicznych, a także zmiany klimatu.

tworzeniu jak najlepszych warunków dla prowadzenia biznesu w regionie, ze szczególnym uwzględnieniem tworzenia miejsc pracy wysokiej jakości oraz wspierania przedsiębiorczości;

zbudowaniu silnej bazy rozwoju kapitału ludzkiego obejmującej zarówno kształcenie ustawiczne, jak i zacieśnianie współpracy między uczelniami, służącej budowie ich silnej pozycji konkurencyjnej. Ważnym działaniem w tym obszarze będzie rozwijanie współpracy między uczelniami a biznesem i otoczeniem społeczno-gospodarczym;

rozwoju współpracy między samorządami oraz podnoszenie sprawności administracji publicznej;

zmniejszaniu negatywnego wpływu człowieka na środowisko przyrodnicze (poprawa stanu środowiska przyrodniczego) oraz stosowanie czystych i energooszczędnych technologii.

silne i konkurencyjne przedsiębiorstwa / system kształcenia ustawicznego

kształcenia ustawicznego.

Scenariusz „ograniczonych środków publicznych”, przede wszystkim środków europejskich, oznacza

gospodarczego (rys. 4).

oraz środowiskowego – utożsamianego w tym miejscu z przestrzennym (rys. 5). Już w wizji rozwoju

Cele strategiczne określone zostały w trzech obszarach, które były również podstawą identyfikacji wyzwań: społeczeństwo, środowisko, gospodarka. Zapisy celów strategicznych i ich opis wskazują stan docelowy, jakim będzie charakteryzowało się województwo w 2030 roku.

Wykwalifikowani mieszkańcy województwa stanowią o sile regionu. Wzrost jakości kształcenia na wszystkich poziomach, wzmacnianie instytucji edukacyjnych, aktywizacja zawodowa oraz działania na rzecz wzrostu kwalifikacji i kompetencji mieszkańców służą rozwojowi regionalnego rynku pracy, a także przygotowują ich na wyzwania cywilizacyjne. Opolskie uczelnie angażują się w procesy rozwoju społecznego i gospodarczego, oprócz nauki i dydaktyki gotowe są do współpracy z otoczeniem oraz komercjalizacji badań.

są terytorializowane – poprzez model struktury funkcjonalno-przestrzennej województwa i oczekiwania

wobec obszarów strategicznej interwencji zaprezentowane w części Terytorialny wymiar Strategii Opolskie 2030;

Sektor usług rozwija się dynamicznie. Usługi społeczne, w tym z zakresu ochrony zdrowia, ale również atrakcyjna oferta spędzania czasu wolnego wpływają na wizerunek województwa, jako dogodnego miejsca do życia i wypoczynku. Wzrost poziomu jakości życia związany jest z rozwojem sektora e-usług, który ułatwia satysfakcjonujące funkcjonowanie mieszkańców w sferach społecznej i zawodowej, z wykorzystaniem bezprzerwowego dostępu do elektronicznych zasobów informacyjnych.

oddziałują, zatem należy je rozpatrywać kompleksowo (rys. 6).

do dzieci, osób młodych oraz seniorów, partnerstwo wielosektorowe na rzecz osób starszych, budowanie więzi międzypokoleniowych i wsparcie dialogu międzypokoleniowego);

do pracy wysoko wykwalifikowanych specjalistów, nawiązywania współpracy, w tym międzynarodowej, na rzecz wykorzystywania najnowszych i wypracowywania nowych metod integracji i aktywizacji społecznej; cyfryzacja organizacji);

pracy osób wymagających wsparcia: seniorów, biernych zawodowo, kobiet, reemigrantów, cudzoziemców, osób z niepełnosprawnościami, opiekunów osób wymagających wsparcia w codziennym funkcjonowaniu);

internet,

inteligentne – smart zarządzanie energią).

budowa węzłów przesiadkowych – P&R i B&R^9; opracowanie zintegrowanego rozkładu jazdy, integracja

internetu

(powiązanie węzłów autostradowych i dróg ekspresowych

internetu,

car-sharingu^10,

Strategia Opolskie 2030 zachowuje spójność z SOR (tab. 7), w szczególności w ramach celu strategicznego „Mieszkańcy gotowi na wyzwania i tworzący otwartą wspólnotę”, który powinien wspierać realizację celów II i III SOR. Cel strategiczny „Środowisko odporne na zmiany klimatyczne i sprzyjające rozwojowi”, ze względu na konstrukcję SOR, odnosi się do dwóch obszarów wpływających na osiągnięcie celów. Z kolei „Gospodarka inteligentna wzmacniająca konkurencyjność regionu” odpowiada zapisom celu szczegółowego I w strategii rządowej, jakim jest „Trwały wzrost gospodarczy oparty coraz silniej o wiedzę, dane i doskonałość organizacyjną”.

Tabela 7. Spójność Strategii Opolskie 2030 ze Strategią na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju 2020 (z perspektywą do 2030)

SPÓJNOŚĆ STRATEGII OPOLSKIE 2030 Z KRAJOWYMI

DOKUMENTAMI STRATEGICZNYMI

W przypadku oceny spójności Strategii Opolskie 2030 z KSRR 2030 wskazać należy przede wszystkim na zbieżność postulatów regionalnych z pierwszym i drugim celem KSRR 2030 (tab. 8). Istotne jest, że Strategia Opolskie 2030 wprowadza również obszary strategicznej interwencji określone w KSRR 2030 (a wcześniej w SOR) do terytorialnego wymiaru rozwoju, zakładając w tych miejscach synergię polityki krajowej i regionalnej.

ŚRODOWISKO I ROZWÓJ – Środowisko odporne

na zmiany klimatyczne

i sprzyjające rozwojowi

ŚRODOWISKO I ROZWÓJ – Środowisko odporne

na zmiany klimatyczne

i sprzyjające rozwojowi

Tabela 8. Spójność Strategii Opolskie 2030 z Krajową Strategią Rozwoju Regionalnego 2030

Klasyfikacja zidentyfikowanych specjalizacji rozwoju regionu została przeprowadzona zgodnie z następującymi założeniami. Jeśli dana grupa technologii otrzymała wskazania aktywności w trzech fazach transferu wiedzy, wtedy została zakwalifikowana do specjalizacji inteligentnej. Jeśli dana grupa technologii otrzymała dwa wskazania, wtedy przypisano ją do potencjalnej specjalizacji inteligentnej, natomiast jedno wskazanie klasyfikuje daną grupę technologii do specjalizacji regionalnej.

Tabela 9. Identyfikacja grup technologii do określonego rodzaju specjalizacji regionalnej

SPECJALIZACJA WOJEWÓDZTWA

(tab. 9):

Cechy przestrzeni województwa opolskiego warunkują możliwości jego rozwoju społeczno- -gospodarczego, a jednocześnie przestrzeń jest kształtowana przez politykę społeczno-gospodarczą. Dlatego Strategia Opolskie 2030 uwzględnia wymiar terytorialny zarówno w kontekście uwarunkowań, jak i wyzwań w zakresie kreowania optymalnej struktury funkcjonalno-przestrzennej.

W Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Opolskiego został przyjęty model policentrycznego rozwoju, jako optymalny i pożądany wobec aktualnych wyzwań rozwojowych. Tworzy on szansę na osiągnięcie wysokiego poziomu ładu przestrzennego, zapewnienie konkurencyjności w stosunku do otoczenia zewnętrznego i eliminację niekorzystnych różnic w warunkach życia wewnątrz regionu.

W Strategii Opolskie 2030, łącząc wymiary: społeczno-gospodarczy z przestrzennym, ujęto powyższe założenia w syntetycznym modelu struktury funkcjonalno-przestrzennej (mapa 1).

Strategie rozwoju szczebla krajowego i regionalnego wyznaczają obszary strategicznej interwencji (OSI), na które ukierunkowane będą działania rozwojowe i wsparcie w programach rozwoju. OSI w województwie opolskim pokrywają się ze strukturami funkcjonalno-przestrzennymi, w ramach których następuje integracja funkcjonalna. Uwzględniają istniejące lub potencjalne powiązania funkcjonalne, a także różnią się między sobą szczególnymi warunkami społecznymi, gospodarczymi i przestrzennymi. Dobre doświadczenia współpracy, a także wskazane w Diagnozie problemy i potencjały rozwojowe oraz aktualność wyzwań przemawiają za utrzymaniem interwencji w pięciu OSI:

część została wskazana w KSRR 2030 jako OSI krajowe^11. W województwie opolskim do grupy miast

marginalizacją^12. W regionie opolskim, na tle kraju, jest ich relatywnie niewiele. W tej kategorii obszarów

komplementarności pomocy w stosunku do wybranych obszarów województwa. Szczególnie ważne będzie wsparcie małych ośrodków miejskich, które również są zagrożone utratą funkcji społeczno-

-gospodarczych, a jednocześnie stanowią ośrodki rozwoju ponadlokalnego, a nie zostały wskazane w KSRR 2030 do wsparcia podobnie jak miasta średnie.

społeczno-gospodarczego i problemów na styku społeczeństwo – gospodarka – środowisko. AO obejmuje zwarty przestrzennie kompleks terytorialny 21 gmin, w tym stołeczne miasto Opole i powiązane z nim funkcjonalnie (ekonomicznie, społecznie, komunikacyjnie, infrastrukturalnie, środowiskowo) miasta i wsie. Posiada on wspólne systemy organizacyjne (Stowarzyszenie Aglomeracja Opolska) i techniczne oraz wspólne cele rozwojowe, określone w strategii ponadlokalnej. Odznacza się wysokim poziomem urbanizacji oraz koncentracją funkcji administracyjnych, przemysłowych, usługowych i mieszkalnictwa. AO, położona między metropoliami wrocławską i górnośląską, tworzy szanse dyskontowania przewag lokalizacyjnych, ale także wymaga wzmocnienia w zakresie aktywności konkurencyjnej. Jako jeden z 18 miejskich obszarów funkcjonalnych ośrodków wojewódzkich (MOF) w Polsce, stanowi istotny element struktury osadniczej Polski. Zrównoważony rozwój regionu zapewnia wzmocnienie i przybliżenie mieszkańcom dostępności do ulokowanych w Opolu funkcji kulturalnych, naukowo-badawczych, uniwersyteckich i edukacyjnych, nowoczesnej infrastruktury ochrony zdrowia i jakości życia, usług publicznych, a szczególnie administracyjnych, ponadregionalnych funkcji komunikacyjnych i sportowo-rekreacyjnych. W Subregionie położone są Krapkowice, które na poziomie kraju zaliczone zostały do miast średniej wielkości tracących funkcje społeczno-gospodarcze. KSRR 2030 wskazuje gminę Murów, wchodzącą w skład Subregionu jako jednostkę zagrożoną trwałą marginalizacją. Ponadto mniejsze miasta należące do Subregionu AO: Gogolin, Niemodlin, Ozimek, Zdzieszowice, Prószków i Tułowice będą wspierane jako ośrodki tracące funkcje społeczno-gospodarcze. Mając na uwadze dotychczasowe doświadczenie, potrzeby oraz zgłaszaną wolę dalszej współpracy w AO jako głównym ośrodku wzrostu, innowacyjności i nauki, powinny być podejmowane w jeszcze większej skali niż dotychczas projekty integrujące Subregion. Przyczyni się to do zwiększenia konkurencyjności nie tylko tego obszaru, ale całego województwa.

– obszar największej w regionie koncentracji potencjału

Opolskie wskazane są na poziomie krajowym, jako ośrodki średniej wielkości tracące funkcje społeczno-gospodarcze. Ponadto są tu gminy zaliczone w KSRR 2030 do grupy jednostek zagrożonych trwałą marginalizacją (gminy: Cisek i Pawłowiczki). Do Subregionu należą również małe miasta tracące funkcje społeczno-gospodarcze: Kolonowskie, Leśnica, Ujazd, Zawadzkie. Atutem Subregionu, który może być w jeszcze większym stopniu wykorzystany, jest posiadanie terenów wchodzących w skład Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Ich atrakcyjność podnosi położenie w węźle autostradowym, w pobliżu skrzyżowania autostrad A1 i A4. Potencjałem Subregionu jest Odra oraz Kanał Gliwicki, dające możliwość utworzenia nowych dróg transportowych oraz rozwoju przemysłu bazującego na terminalach przeładunkowych czy centrach logistycznych.

transportową do centrum regionu, zdominowany funkcją rolniczą, z barierami zagospodarowania wynikającymi z charakteru terenów górskich i podgórskich oraz uwarunkowań historycznych (granica państwowa). Powyższe uwarunkowania miały wpływ na wolniejsze w skali regionu tempo rozwoju, co wymaga dodatkowego wsparcia, jeszcze skuteczniej wyrównującego różnice rozwojowe, w dużej mierze opartego na wykorzystaniu możliwości rozwoju kapitału ludzkiego (np. w oparciu o funkcje akademickie Nysy). Szansą rozwojową może być transgraniczne położenie, rozwój współpracy w ramach Euroregionów i większe wykorzystanie walorów turystycznych. Dwa miasta Subregionu: Nysa i Prudnik zakwalifikowane są w KSRR 2030 do OSI krajowych jako miasta średniej wielkości tracące funkcje społeczno-gospodarcze (w dokumencie pominięto Głubczyce). W tym Subregionie znajdują się również gminy zagrożone trwałą marginalizacją: Baborów, Branice, Kamiennik, Otmuchów, Paczków, Pakosławice oraz inne gminy o najtrudniejszej sytuacji rozwojowej (Biała, Korfantów, Łambinowice, Skoroszyce oraz Kietrz i Branice). Określone instrumenty wsparcia będą kierowane również do małych miast Subregionu: Baborowa, Kietrza, Głogówka, Białej, Korfantowa, Głuchołaz oraz Otmuchowa i Paczkowa.

Szczególną rolę Strategia Opolskie 2030 przypisuje OSI, tj. tym obszarom funkcjonalnym, które wymagają ukierunkowanej interwencji publicznej lub rozwiązań regulacyjnych.

Wdrażanie działań interwencyjnych i regulacyjnych w OSI powinno odbywać się w zgodzie

z wypracowanymi celami i rekomendacjami rozwoju przestrzennego (tab. 10–14) oraz zasadami realizacji Strategii Opolskie 2030 (str. 60). Oznacza to, że na każdym poziomie planowania rozwoju (lokalnego, ponadlokalnego), organy sporządzające dokumenty planistyczne powinny uwzględniać zgodność

projektowanych rozwiązań z celami i rekomendacjami rozwoju przestrzennego oraz zasadami realizacji Strategii Opolskie 2030.

Cele polityki przestrzennej województwa są w pełni spójne z przyjętymi celami strategicznymi i celami operacyjnymi. Spójność wyrażoną relacjami między celami operacyjnymi a celami polityki przestrzennej przedstawiono w tabeli 15.

Miejski obszar funkcjonalny

ośrodka wojewódzkiego – Opola

Miejski obszar funkcjonalny

ośrodka wojewódzkiego – Opola

Miejski obszar funkcjonalny

ośrodka subregionalnego – Brzegu

Miejski obszar funkcjonalny

ośrodka subregionalnego – Kędzierzyna-Koźla

Efektywności przyjętej polityki rozwoju sprzyjać będzie powiązanie celów strategicznych i operacyjnych z celami polityki przestrzennej. W tabeli 15 przedstawiono zarówno występowanie tych związków, jak i ich charakter. Wyniki wskazują na liczne bezpośrednie powiązania, co powinno skutkować wzmocnieniem przestrzennego wymiaru realizacji Strategii Opolskie 2030 dzięki nadaniu celom operacyjnym dodatkowego znaczenia w postaci oczekiwanych efektów przestrzennych.

Realizacja Strategii Opolskie 2030 odbywa się z poszanowaniem zasad służących wykorzystaniu wewnętrznych potencjałów, niwelowaniu wewnątrzregionalnych dysproporcji rozwojowych, zapewnieniu spójności społeczno-gospodarczej i przestrzennej regionu, a także włączaniu społeczeństwa w polityki wdrażane w regionie. Ponieważ pomiędzy procesami społeczno-

-gospodarczymi a zagospodarowaniem przestrzennym występują silne sprzężenia zwrotne, zasady realizacji obejmują również zasady zagospodarowania przestrzennego.

zasada subsydiarności – zakłada, że działania prorozwojowe prowadzone są w możliwie największej bliskości mieszkańców przez podmioty gwarantujące ich najwyższą efektywność, a władze regionalne angażowane są jedynie tam, gdzie skuteczność niższego szczebla jest niepewna;

–

W ustawie o samorządzie województwa określono, że strategia rozwoju województwa jest realizowana przez programy rozwoju, regionalny program operacyjny, program służący realizacji umowy partnerstwa, kontrakt terytorialny, kontrakt sektorowy i kontrakt programowy.

Sposób, w jaki wdrażana jest Strategia Opolskie 2030 warunkuje skuteczność i efektywność osiągania założonych celów strategicznych. Do roku 2030 zaplanowano nowy model jej realizacji.

Samorząd województwa ma zasadniczy wpływ na proces wdrażania strategii, przy czym należy w nim widzieć także istotnie oddziałujące okoliczności i uwarunkowania:

Proces wdrażania Strategii Opolskie 2030 zaplanowany został przy kluczowym zaangażowaniu departamentów UMWO oraz WSJO, ponieważ powinny one pełnić rolę „koordynatorów” realizacji większości programów służących jej realizacji. Były one aktywnymi uczestnikami procesu strategicznego, w którym identyfikowano cele i kierunki działań i są głównymi realizatorami jej zapisów. Corocznie przyjmowane przez nie plany pracy wraz z planowanymi wydatkami budżetowymi służą skutecznemu powiązaniu jej zapisów i polityki rozwoju realizowanej przez władze regionu. W poszczególnych obszarach merytorycznych

przewiduje się możliwość realizacji projektów i przedsięwzięć o charakterze jednorocznym lub wieloletnim, a także opracowania i wdrażania programów rozwoju mających na celu przeciwdziałanie występującym w nich problemom i trudnościom.

Wieloszczeblowa i harmonijna współpraca ze stroną rządową, instytucjami publicznymi i samorządami lokalnymi to kolejny element modelu realizacji Strategii Opolskie 2030 w znaczący sposób wpływający na skuteczność i efektywność działań w ramach regionalnej polityki rozwoju. Wsparcie państwa dla zintegrowanego podejścia do rozwoju pozwoli także systematycznie rozwiązywać problemy występujące w zidentyfikowanych krajowych i regionalnych OSI.

Skuteczność modelu warunkowana jest dobrą współpracą i zaangażowaniem wszystkich jego uczestników.

Ma to szczególne znaczenie przy wdrażaniu regionalnego programu operacyjnego, głównego

instrumentu realizacji Strategii Opolskie 2030 oraz innych przedsięwzięć prorozwojowych, jak

np. inicjatywy marszałkowskie czy projekty strategiczne.

Zgodnie z przyjętymi zasadami: partnerstwa, współpracy i subsydiarności w realizację Strategii Opolskie 2030 włączeni są partnerzy publiczni, społeczni i prywatni, tj. przede wszystkim JST, uczelnie wyższe, organizacje pozarządowe, organizacje przedsiębiorców i instytucje społeczno-gospodarcze. Realizacji jej zapisów służą również wszelkie inicjatywy i przedsięwzięcia podejmowane w szerszym, aniżeli regionalnym ujęciu, czyli w ramach współpracy ponadregionalnej, zagranicznej i transgranicznej. Pozwala to na bezpośrednie i sprawne dotarcie do adresatów działań oraz skuteczniejsze upowszechnienie celów i kierunków działań.

umowa partnerstwa – określająca uwarunkowania, cele i kierunki wykorzystania środków pochodzących z budżetu UE, przygotowana z udziałem partnerów społecznych i gospodarczych oraz zatwierdzona przez KE;

funduszy europejskich;

Finansowanie działań prorozwojowych wskazanych w Strategii Opolskie 2030 zostało zatem ujęte ramowo z uwzględnieniem poniższych kwestii:

trwające uzgodnienia na temat kształtu kolejnej perspektywy finansowej UE, a tym samym brak pewności co do wielkości alokacji środków unijnych dla Polski i regionu opolskiego w ramach Wieloletnich Ram Finansowych UE;

Według przyjętego przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej algorytmu podziału środków województwo opolskie w celu realizacji programu regionalnego pn. Fundusze Europejskie dla Opolskiego 2021–2027 (FEO 2021–2027) otrzyma środki w wysokości blisko 921 mln euro, do których należy dodać ok. 30% środków wkładu własnego.

W finansowaniu realizacji Strategii Opolskie 2030 biorą także udział środki samorządów terytorialnych i innych podmiotów sektora finansów publicznych, przede wszystkim jako wkłady własne do projektów współfinansowanych ze środków funduszy europejskich. Wszelkie wydatki z tej puli środków, przekazane na działania prorozwojowe, służą bezpośrednio lub pośrednio osiąganiu założonych celów i poprawie jakości życia w regionie.

Ta kategoria źródeł finansowania może zawierać środki na współfinansowanie projektów czy środki przeznaczone na realizację projektów wcześniej uzgodnionych z odpowiednią jednostką rządową. W perspektywie finansowej 2014–2020 na współfinansowanie projektów z EFS realizowanych z RPO WO 2014–2020 zgodnie z zapisami Kontraktu Terytorialnego przeznaczono ok. 22 mln euro.

Monitorowanie postępów wdrażania Strategii Opolskie 2030 oznacza systematyczne zbieranie i analizowanie danych (ilościowych i jakościowych) o działaniach służących jej realizacji. Zapewni to możliwość dokonania oceny założeń programowych, poprawy jakości działań, czy podsumowania i upowszechniania ich efektów. W procesie identyfikacji wskaźników kontekstowych celów strategicznych przyjęto zasadę koncentracji (ograniczenia liczby wskaźników), co odpowiada podejściu zastosowanemu przy określaniu celów Strategii Opolskie 2030 i czynników ujętych w analizie SWOT. Założono również potrzebę obserwacji zmian w dłuższej perspektywie czasowej, analogicznie do poprzednio obowiązującego dokumentu. Wskaźniki zostały dobrane tak, by możliwie najlepiej korespondowały z działaniami podejmowanymi w regionie^14.

Najważniejszym źródłem danych statystycznych wykorzystywanych w systemie monitorowania Strategii Opolskie 2030 jest statystyka publiczna, w tym system Strateg^15. Jej uzupełnieniem są informacje

jakościowe pochodzące z komórek organizacyjnych SWO, ewaluacji interwencji unijnych wdrażanych w województwie opolskim, a także wyniki dostępnych badań, analiz i ekspertyz.

System monitorowania Strategii Opolskie 2030 jest ściśle powiązany ze sprawozdawczością z realizacji regionalnego programu operacyjnego, który jako najważniejsze narzędzie jej realizacji, jest źródłem finansowania znaczącej części zidentyfikowanych działań prorozwojowych. Monitoring uwzględnia także dane pochodzące z innych programów rozwoju, rozumianych jako jej instrumenty realizacyjne.

Sprawozdawczość z realizacji Strategii Opolskie 2030 prowadzona jest systematycznie w układzie rocznym w oparciu o art. 34 a ustawy o samorządzie województwa, który zobowiązuje zarząd województwa do corocznego przedkładania sejmikowi województwa raportu o stanie województwa. Obejmuje on podsumowanie działalności zarządu województwa w roku poprzednim, w szczególności: realizację polityk, programów, strategii, uchwał sejmiku województwa i budżetu obywatelskiego. Raport zawiera dane jakościowe za rok poprzedzający jego przedłożenie oraz dane ilościowe wg stanu ich dostępności w systemie statystki publicznej.

Przygotowanie pogłębionej analizy w postaci raportu obejmującego okres dłuższy niż rok uzależnione jest od decyzji zarządu województwa i przeprowadzone wg odrębnie ustalonej koncepcji. W takim wypadku możliwa jest współpraca z ekspertami zewnętrznymi zarówno na etapie przygotowania koncepcji, jak i sporządzenia raportu.

Monitoring coroczny prowadzony jest przez pracowników departamentu odpowiedzialnego za politykę rozwoju przy zaangażowaniu i aktywnym udziale komórek organizacyjnych UMWO i WSJO oraz innych podmiotów dysponujących danymi objętymi monitoringiem, które dostarczają informacji ilościowych i jakościowych na temat działań służących osiąganiu celów Strategii Opolskie 2030.

Badania ewaluacyjne realizowane będą w uzasadnionych sytuacjach, których rodzaj uzależniony będzie m.in. od momentu realizacji Strategii Opolskie 2030 i będą powiązane z ewaluacjami regionalnego programu operacyjnego wdrażanego w województwie opolskim w okresie 2021–2027. Ewaluacje będą miały charakter uzupełniający w stosunku do systemu monitorowania i będą przeprowadzane przez niezależnych ekspertów zewnętrznych. Pozwoli to na uwzględnienie wiedzy eksperckiej, doświadczenia i potencjału instytucji wyspecjalizowanych w tego typu badaniach, a także na zapewnienie bezstronności i obiektywizmu w procesie ocennym.

realizacji Strategii; może on również uwzględniać dane i informacje pochodzące z innych źródeł w miarę ich dostępności;

realizacji Strategii.

W monitoringu Strategii Opolskie 2030 wykorzystuje się wskaźniki kontekstowe celów strategicznych określone w tab. 16-18^16.

Tabela 16. Wskaźniki celu strategicznego Człowiek i relacje – Mieszkańcy gotowi na wyzwania i tworzący otwartą wspólnotę

Tabela 17. Wskaźniki celu strategicznego Środowisko i rozwój – Środowisko odporne na zmiany klimatu

i sprzyjające rozwojowi

–20

–21

Tabela 18. Wskaźniki celu strategicznego Silna gospodarka – Gospodarka inteligentna, wzmacniająca konkurencyjność regionu

Ramy prawne opracowania Strategii Opolskie 2030

1. 1. Uchwała Sejmiku Województwa Opolskiego Nr IV/33/2019 z 26 lutego 2019 roku w sprawie zmiany uchwały Nr IV/65/2011 Sejmiku Województwa Opolskiego z 22 lutego 2011 roku w sprawie określenia zasad, trybu i harmonogramu opracowania strategii rozwoju województwa opolskiego.

Uchwała określiła zasady i tryb opracowania Strategii Opolskie 2030 oraz ramowy harmonogram prac nad dokumentem. Na jej podstawie Zarząd Województwa Opolskiego podejmował kolejne działania

w ramach procesu strategicznego. Uchwała została zmieniona uchwałą Nr XV/141/2020 z 25 lutego 2020 roku w celu dostosowania procesu strategicznego do krajowych uwarunkowań strategicznych.

2. 2. Uchwała Zarządu Województwa Opolskiego Nr 792/2019 z 20 maja 2019 roku w sprawie przystąpienia do opracowania Strategii rozwoju województwa opolskiego do 2030 roku.

Uchwała była zmieniana uchwałami: Nr 2401/2020 z 23 marca 2020 roku, Nr 3083/2020 z 21 lipca 2020 roku i Nr 4940/2021 z 14 czerwca 2021 roku w celu zabezpieczenia właściwego czasu na poszczególne etapy prac w związku ze zmianą koncepcji i trybu prac, ograniczeniami wynikającymi z pandemii

COVID-19 oraz zmianami w otoczeniu prawnym.

3. 3. Uchwały Zarządu Województwa Opolskiego w sprawie projektów Strategii Opolskie 2030: Uchwała Nr 3878/2020 z 30 listopada 2020 roku oraz Uchwała Nr 4355/2021 z 8 marca 2021 roku po korekcie językowej redakcyjnej.

4. 4. Uchwała Zarządu Województwa Opolskiego Nr 4356/2021 z 8 marca 2021 roku w sprawie Regulaminu konsultacji społecznych projektu Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030

z jego prognozą oddziaływania na środowisko.

5. 5. Uchwała Zarządu Województwa Opolskiego Nr 5217/2021 z 27 lipca 2021 roku w sprawie przyjęcia projektu Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030 po konsultacjach społecznych.

6. 6. Uchwała Zarządu Województwa Opolskiego Nr 5455/2021 z 13 września 2021 roku w sprawie przyjęcia projektu uchwały Sejmiku Województwa Opolskiego w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030.

7. 7. Uchwała Sejmiku Województwa Opolskiego Nr XXXIV/355/2021 z 4 października 2021 roku

w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030.

Organizacja procesu strategicznego

Proces strategiczny to wielomiesięczne i szeroko zakrojone przedsięwzięcie wymagające podjęcia szeregu decyzji i dokonania licznych rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym i organizacyjnym. Szczególną troską ZWO w tym procesie było także zaproszenie do współpracy osób, których wiedza i doświadczenie gwarantowały jego przeprowadzenie w realnej partycypacji społecznej z mieszkańcami regionu.

Pierwsze działania podjęto w 2018 roku, kiedy przygotowano Założenia koncepcji opracowania nowej strategii rozwoju województwa. Były one podstawą do dalszego planowania i realizacji kolejnych etapów procesu, których szczegóły zawarto w ww. uchwałach.

Do marca 2020 roku prace nad Strategią Opolskie 2030 przebiegały zgodnie z przyjętą koncepcją. Pandemia COVID-19 spowodowała jednak konieczność zmiany sposobu i trybu działania, wpłynęła także na harmonogram procesu i na organizację prac nad dokumentem. Ograniczenia związane z bezpieczeństwem

vepidemicznym skutkowały przede wszystkim przejściem na tryb pracy zdalnej i współpracy organizowanej online, uniemożliwiły także zawiązanie bliższej współpracy z subregionami na etapie identyfikacji celów.

Wsparcie eksperckie w procesie odbywało się przy współpracy z prof. UW Wojciechem Dziemianowiczem,

który wspierał ZWO począwszy od prac nad Diagnozą, poprzez organizację prac Grup Doradczych (GD) i Zespołów Roboczych (ZR), analizę wyników ich prac, opracowanie Strategii Opolskie 2030 i udział

w końcowych etapach związanych z konsultacjami społecznymi i wymaganymi uzgodnieniami ustawowymi.

Istotną rolę w opracowaniu Strategii Opolskie 2030 odegrały GD zorganizowane wokół departamentów merytorycznych UMWO, w których reprezentację znalazły podmioty publiczne, instytucje, stowarzyszenia, firmy

i środowiska lokalne m.in. z obszarów edukacji, infrastruktury, zdrowia, kultury czy środowiska. W pracach GD wzięło udział ponad 200 osób. Dzięki ich zaangażowaniu zgromadzono prawie 900 postulatów, które po wnikliwej analizie i syntezie zostały ujęte w propozycjach celów operacyjnych. GD wzięły także udział

w dyskusjach nad wizją regionu oraz zaproszone zostały do konsultacji części postulatywnej Strategii Opolskie 2030 przed ukończeniem prac nad pierwszym projektem dokumentu.

Odrębnym elementem procesu były ZR, w skład których weszli przedstawiciele dyrekcji i pracowników departamentów merytorycznych UMWO oraz WSJO. Ich zadaniem była przede wszystkim praca koncepcyjna i dyskusja strategiczna bazujące na ustaleniach GD. Członkowie ZR brali udział w spotkaniach i warsztatach dotyczących analizy SWOT i scenariuszy rozwoju regionu, współpracowali w identyfikacji celów i kierunków działań, a także przy doborze adekwatnych do nich wskaźników.

30 listopada 2020 roku ZWO przyjął projekt Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030.

Dokument ten był przedmiotem analiz w ramach oceny oddziaływania na środowisko – wykonawca: Główny Instytut Górnictwa w Katowicach oraz ewaluacji ex-ante – wykonawca: Instytut Śląski w Opolu.

Pierwsze dwa miesiące 2021 roku poświęcone były współpracy z wykonawcami obu ww. opracowań

oraz przygotowaniom do przeprowadzenia konsultacji społecznych projektu Strategii Opolskie 2030 wraz z jego prognozą oddziaływania na środowisko. Uzgadniane były: tryb, zasady i harmonogram konsultacji społecznych, przygotowany został Regulamin konsultacji społecznych oraz zaplanowane i zlecone zostały działania informacyjno-promocyjne. W tym czasie w projekcie Strategii Opolskie 2030 z 30 listopada 2020 roku wprowadzono także kilka drobnych zmian merytorycznych, a następnie poddano go korekcie językowej i redakcyjnej. Ponadto w dniach 15–17 lutego 2021 roku odbyły się trzy spotkania jako prekonsultacje z udziałem członków GD, ZR i Radnych WO.

8 marca 2021 roku ZWO przyjął:

- • projekt Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030,

- • Prognozę oddziaływania na środowisko projektu Strategii Opolskie 2030,

- • Regulamin konsultacji społecznych projektu Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030 z jego prognozą oddziaływania na środowisko.

Konsultacje społeczne projektu Strategii Opolskie 2030 z jego prognozą oddziaływania na środowisko odbyły się w dniach od 10 marca do 30 kwietnia 2021 roku. Pełna informacja na ten temat znajduje się w rozdziale pn. Informacja o przebiegu i wynikach konsultacji społecznych projektu Strategii.

W okresie maj–czerwiec 2021 roku przygotowane zostało Sprawozdanie z przebiegu i wyników konsultacji społecznych projektu Strategii Opolskie 2030, które było podstawą do wprowadzenia zmian w dokumencie.

Za organizację i koordynację procesu strategicznego w UMWO odpowiadał Departament Polityki Regionalnej i Przestrzennej działający w imieniu i w porozumieniu z ZWO.

Tabela 19. Kalendarium wydarzeń

26 lutego 2019 r.

Uchwała ZWO w sprawie zmiany uchwały nr IV/65/2011

Sejmiku Województwa Opolskiego z dnia 22 lutego 2011 r.

w sprawie określenia zasad, trybu i harmonogramu opracowania strategii rozwoju województwa opolskiego.

20 maja 2019 r.

Uchwała ZWO w sprawie przystąpienia do opracowania

Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego do 2030 roku z późn. zm.

24 czerwca 2019 r.

Przyjęcie przez ZWO dokumentu pn. Opolskie – diagnoza regionalna.

lipiec–wrzesień 2019 r.

Ustalenie składu i powołanie przez dyrektorów departamentów merytorycznych Grup Doradczych (GD), w skład których weszli przedstawiciele różnych środowisk lokalnych z danego obszaru tematycznego.

9 sierpnia 2019 r.

Spotkanie warsztatowe dla dyrektorów UMWO prowadzone

przez prof. Wojciecha Dziemianowicza nt. organizacji prac kierowanych przez nich GD.

sierpień 2019 r.

Ustalenie składu i powołanie Zespołów Roboczych (ZR) w trzech obszarach: Społeczeństwo, Środowisko i Gospodarka, w skład których weszli przedstawiciele dyrekcji departamentów UMWO i WSJO.

11 września 2019 r.

Warsztaty dla członków ZWO prowadzone przez prof. Wojciecha Dziemianowicza. W tym samym dniu Radni Województwa Opolskiego mogli zapoznać się z koncepcją i planem pracy nad Strategią.

wrzesień–październik

2019 r.

Spotkania GD, w celu identyfikacji potrzeb lokalnych społeczności, branż, grup zawodowych itp. organizowane przez dyrektorów departamentów merytorycznych UMWO – koordynatorów GD.

1 października 2019 r.

Spotkania warsztatowe ZR – prowadzone przez prof. Wojciecha Dziemianowicza.

5 listopada 2019 r.

Konferencja otwierająca prace nad strategią pn. „Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2030 – wprowadzenie do procesu strategicznego” przy szerokiej reprezentacji środowisk społecznych, gospodarczych, samorządowych, naukowych i innych.

20 listopada 2019 r.

Spotkania warsztatowe ZR – prowadzone przez prof. Wojciecha Dziemianowicza.

18 grudnia 2019 r.

Spotkanie członków wszystkich GD połączone z prezentacją wizji rozwoju województwa.

16 stycznia 2020 r.

Warsztaty ZR – prowadzone przez prof. Wojciecha Dziemianowicza, podczas których ostatecznie uzgodniono treść analizy SWOT.

3 lutego 2020 r.

Przyjęcie analizy SWOT przez ZWO.

21 lutego 2020 r.

Warsztaty ZR – prowadzone przez prof. Wojciecha Dziemianowicza

nt. scenariuszy rozwoju województwa.

marzec–kwiecień 2020 r.

Prace nad opracowaniem celów strategicznych, operacyjnych i kierunków działań. Sytuacja epidemiczna uniemożliwiła organizację spotkań w subregionach. Praca nad celami przebiegała w trybie zdalnym, a spotkania i konsultacje odbywały się online.

15 czerwca 2020 r.

Przyjęcie przez ZWO celów i kierunków działań Strategii Opolskie 2030.

25 czerwca 2020 r.

Konferencja prezentująca cele i kierunki działań Strategii Opolskie 2030 z udziałem przedstawicieli GD. Spotkanie odbyło się w ograniczonym składzie osobowym, ale powszechny udział w nim umożliwiała transmisja online.

lipiec–sierpień 2020 r.

Konsultacje uwag zgłoszonych w czasie i po konferencji.

14 września 2020 r.

Przyjęcie przez ZWO celów i kierunków działań Strategii Opolskie 2030 uwzględniających pozytywnie rozstrzygnięte uwagi zgłoszone w toku konsultacji.

wrzesień–

listopad 2020 r.

Prace nad tekstem pierwszego projektu Strategii Opolskie 2030.

30 listopada 2020 r.

Przyjęcie projektu Strategii Opolskie 2030 przez ZWO.

listopad 2020 –

I kwartał 2021 r.

Proces strategicznej oceny oddziaływania na środowisko oraz ewaluacja ex-ante projektu Strategii Opolskie 2030.

15–17 lutego 2021 r.

Spotkania prekonsultacyjne z udziałem członków GD, ZR i Radnych Województwa Opolskiego.

8 marca 2021 r.

Przyjęcie przez ZWO projektu Strategii Opolskie 2030 do konsultacji społecznych, Prognozy oddziaływania na środowisko projektu Strategii Opolskie 2030 i Regulaminu konsultacji społecznych projektu Strategii Opolskie 2030 wraz z jego prognozą oddziaływania na środowisko.

10 marca–30 kwietnia

2021 r.

Konsultacje społeczne projektu Strategii Opolskie 2030 wraz z jego prognozą oddziaływania na środowisko oraz kampania informacyjno-

-promocyjna.

maj–czerwiec 2021 r.

Przygotowanie Sprawozdania z przebiegu i wyników konsultacji społecznych projektu Strategii Opolskie 2030.

5 lipca 2021 r.

Przyjęcie Sprawozdania z przebiegu i wyników konsultacji społecznych projektu Strategii Opolskie 2030.

27 lipca 2021 r.

Przyjęcie przez ZWO projektu Strategii Opolskie 2030 po konsultacjach społecznych.

13 września 2021 r.

Przyjęcie przez ZWO Uchwały Nr 5455/2021 w sprawie przyjęcia projektu uchwały Sejmiku Województwa Opolskiego w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030.

4 października 2021 r.

Przyjęcie przez Sejmik Województwa Opolskiego

Uchwały Nr XXXIV/355/2021 w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030.

Kalendarium wydarzeń procesu opracowania Strategii Opolskie 2030

Kalendarium wydarzeń procesu opracowania Strategii Opolskie 2030

Od samego początku proces przygotowania Strategii Opolskie 2030 opierał się na otwartości oraz zaangażowaniu jak najszerszej grupy przedstawicieli różnych środowisk reprezentujących cały region. W tym duchu przeprowadzono również wymagane przepisami prawa konsultacje społeczne dokumentu. Ze względu na pandemię COVID-19 proces ten przebiegał jednak w sposób zasadniczo odmienny niż w latach poprzednich. Sytuacja epidemiczna oraz obowiązujące obostrzenia sanitarne spowodowały, że większość zaplanowanych spotkań odbyła się w trybie online. Z drugiej strony wykorzystanie mediów społecznościowych umożliwiło dotarcie do zdecydowanie szerszej grupy odbiorców, wykraczającej poza tradycyjną reprezentację środowiska administracji, nauki czy biznesu.

Oficjalne konsultacje społeczne Strategii Opolskie 2030 rozpoczęły się 10 marca 2021 roku i trwały do 30 kwietnia 2021 roku. Poprzedziły je spotkania prekonsultacyjne dla współautorów dokumentu – członków GD, ZR oraz Radnych Województwa (odbyły się w dniach 15–17 lutego 2021 roku). Ogłoszenie o rozpoczęciu konsultacji społecznych zamieszczono 10 marca 2021 roku w gazecie o zasięgu regionalnym, tj. w Nowej Trybunie Opolskiej. W tym samym dniu odbyła się konferencja inaugurująca konsultacje z udziałem przedstawicieli administracji samorządowej, rządowej, świata biznesu i nauki, opolskich parlamentarzystów, a także Radnych Województwa oraz członków GD. Spotkanie odbyło się zdalnie, transmitowano je w internecie. O rozpoczęciu konsultacji informowano na stronie internetowej oraz profilu FB województwa opolskiego.

Informacje na temat konsultacji społecznych ogłaszano m.in. w stacjach radiowych o zasięgu lokalnym i regionalnym, prasie regionalnej i 15 czasopismach lokalnych. Duży nacisk położono na reklamę w internecie poprzez np. posty sponsorowane, reklamy graficzne na portalach największych dzienników ukazujących się w regionie, teksty sponsorowane i banery reklamowe na 5 portalach lokalnych czy wpisy na profilach FB województwa. Aby upowszechnić wśród mieszkańców regionu wiedzę na temat Strategii Opolskie 2030, a jednocześnie zachęcić do udziału w konsultacjach, przygotowano dwie produkcje animowane, również szeroko promowane w internecie. Na potrzeby promocji w stacjach radiowych przygotowano trzy wersje spotu reklamowego. Ze względu na czas trwania konsultacji społecznych reklamę w mediach zaplanowano w dwóch turach: w marcu oraz w kwietniu 2021 roku.

W ramach konsultacji zorganizowano spotkania branżowe w pięciu obszarach tematycznych. Wszystkie odbyły się zdalnie (w dniach 17–30 marca 2021 roku), część transmitowano na żywo na FB i YouTube, a wszystkie dostępne są na profilach społecznościowych województwa opolskiego.

Spotkania subregionalne zorganizowano dla wszystkich pięciu subregionów województwa,

tj.: Północnego, Brzeskiego, Południowego, Aglomeracji Opolskiej oraz Kędzierzyńsko-Strzeleckiego (w dniach 13–28 kwietnia 2021 roku). Wszystkie odbyły się zdalnie i zostały zarejestrowane.

Tabela 20. Zestawienie spotkań w ramach konsultacji społecznych projektu Strategii Opolskie 2030

Północny

Sprawozdanie zostało przygotowane w Departamencie Polityki Regionalnej i Przestrzennej zgodnie z art. 6 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Zawiera m.in. informacje o sposobie i kryteriach rozpatrywania uwag, które wpłynęły do UMWO w ramach konsultacji.

Wszystkie uwagi i opinie zostały zestawione w tabeli w celu właściwego ich usystematyzowania w oparciu o przyjęty podział na obszary. W zestawieniu uwzględniono także uwagi do Diagnozy oraz do Prognozy oddziaływania na środowisko, a także rekomendacje z ewaluacji ex-ante.

Zgodnie z przyjętymi kryteriami 77 uwag uwzględniono, 81 uwzględniono częściowo, natomiast 129 zostało nieuwzględnionych. Dodatkowo 14 uwag miało postać komentarza bez propozycji zmiany zapisów.

Obowiązek przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (sooś) projektu strategii wynika z ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko^24. Jednym z elementów sooś jest przygotowanie prognozy oddziaływania na środowisko. Dokument ten ma wspierać proces decyzyjny dla realizacji inwestycji ingerujących w stan środowiska, a wynikających ze strategii.

Ustalenia Prognozy potwierdziły, że cele i kierunki działań Strategii Opolskie 2030 wpisują się w cele i priorytety wskazane w programach i strategiach międzynarodowych, zwłaszcza unijnych, i krajowych. Projekt jest zgodny z polityką zrównoważonego rozwoju UE obejmując zagadnienia związane z poprawą jakości życia poprzez łączenie różnych aspektów rozwoju, w szczególności związanych z ekologią i ochroną środowiska.

Według Prognozy, wraz z wdrożeniem Strategii Opolskie 2030 można oczekiwać pozytywnych skutków środowiskowych w postaci m.in. zmniejszenia energochłonności gospodarki regionu, wprowadzenia rozwiązań z zakresu obiegu zamkniętego, zwiększenia wykorzystania energii z odnawialnych źródeł, rozwoju ekologicznego transportu miejskiego, przystosowania i zwiększania odporności terenów miejskich do zmian klimatu. Natomiast potencjalne negatywne oddziaływania na poszczególne elementy środowiska, wynikające z realizacji celów Strategii Opolskie 2030, mogą zostać ograniczone lub zredukowane do minimum, poprzez racjonalny wybór lokalizacji planowanej inwestycji oraz odpowiedni dobór rozwiązań organizacyjnych, technicznych i technologicznych. W związku z tym w Prognozie zawarto listę rekomendacji dla przedsięwzięć możliwych do realizacji w ramach Strategii Opolskie 2030, a wynikających z realizacji oceny oddziaływania na środowisko jej projektu. Dodatkowo zarekomendowano (do rozpatrzenia na etapie operacjonalizacji zapisów dokumentu) rozszerzenie zakresu monitorowania Strategii o wskaźniki pośrednio opisujące jej wpływ na kwestie zrównoważonego rozwoju.

W toku konsultacji społecznych do Prognozy wpłynęło 35 uwag od trzech podmiotów. Zostały one przekazane Wykonawcy w celu zaopiniowania i konsultacji dotyczącej ich rozpatrzenia w kontekście ostatecznego dokumentu Prognozy. Wszystkie zostały rozpatrzone i ujęte w podsumowaniu Prognozy (w myśl art. 55 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko) oraz Sprawozdaniu z przebiegu i wyników konsultacji społecznych projektu Strategii Opolskie 2030.

Obowiązek przeprowadzenia ewaluacji ex-ante projektu strategii wynika z art. 10a ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju^25. Wykonawcą ewaluacji ex-ante projektu Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030 był Instytut Śląski w Opolu.

Głównym celem badania była kompleksowa ocena projektu dokumentu i sformułowanie na jej podstawie wniosków i rekomendacji umożliwiających wprowadzenie ewentualnych korekt do Strategii Opolskie 2030. W toku realizacji badania poddano analizie zidentyfikowane w projekcie dokumentu potrzeby i wyzwania rozwojowe, wizję, przyjęte cele strategiczne i operacyjne oraz kierunki działań strategicznych, a także terytorialny wymiar interwencji i zestaw wskaźników monitorujących cele strategiczne.

Diagnoza i analiza SWOT – Punktem wyjścia dla prac nad projektem Strategii Opolskie 2030 był odrębny dokument pn. Opolskie – diagnoza regionalna. Stanowił on podstawę do sformułowania wniosków diagnostycznych zamieszczonych w projekcie Strategii. W Diagnozie przeanalizowano większość kluczowych wewnętrznych i zewnętrznych procesów oraz zjawisk, które warunkują rozwój regionu. Diagnozę kończy analiza SWOT zawierająca katalog trafnie zidentyfikowanych mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń stanowiących kluczowe czynniki rozwoju regionu. Większość z nich znajduje swoje potwierdzenie w wynikach analiz oraz wnioskach zamieszczonych w części diagnostycznej.

Scenariusze rozwoju – Istotny element projektu Strategii Opolskie 2030 stanowią także trzy ambitne, ale możliwe do zrealizowania scenariusze rozwoju. Wyniki badania wskazują, że pomimo, iż za najistotniejszy uznano scenariusz „dynamicznego rozwoju”, to bardzo prawdopodobne jest, że w trakcie wdrażania strategii wszystkie trzy scenariusze będą się przenikać.

Wymiar terytorialny – W Strategii Opolskie 2030 uwzględniono także terytorialny wymiar polityki rozwoju, o którego trafności świadczą poprawnie wyznaczone obszary funkcjonalne oraz obszary strategicznej interwencji. Umożliwia to wsparcie miejsc wolniej lub słabiej rozwijających się oraz charakteryzujących się niedostatkiem potencjału do szybszego wzrostu.

Cele i kierunki działań – Wyniki badania potwierdzają, że Strategia Opolskie 2030 jest dokumentem spójnym i logicznym, co jest efektem jego przemyślanej struktury. Przyjęta w projekcie wieloaspektowa polityka rozwoju województwa, znajduje swoje odzwierciedlenie w zdefiniowanych celach strategicznych, odpowiadających im celach operacyjnych oraz kierunkach działań, które prowadzą do osiągnięcia nakreślonej wizji. W odniesieniu do postanowień międzynarodowych cele strategiczne, operacyjne i kierunki działań projektu Strategii Opolskie 2030 wpisują się w cele zawarte w Projekcie Umowy Partnerstwa do realizacji Polityki Spójności 2021–2027. Projekt jest także spójny

Ustalenia ewaluacji potwierdziły, że projekt Strategii Opolskie 2030 spełnia przesłanki wynikające

z zapisów ustaw i zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami prawa.

W wyniku ewaluacji ex-ante wypracowano także 16 rekomendacji. Dotyczą one zarówno części diagnostycznej, jak i postulatywnej oraz systemu realizacji. Wszystkie mają charakter operacyjny, tj. są propozycjami konkretnych zapisów, które zostały w całości lub części uwzględnione w treści dokumentu. Szczegółowy sposób ich uwzględnienia prezentuje Sprawozdanie z przebiegu i wyników konsultacji społecznych projektu Strategii Opolskie 2030.

z najważniejszymi dokumentami międzynarodowymi definiującymi model zrównoważonego rozwoju na poziomie globalnym i europejskim, tj. Agendą ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i strategią Europejski Zielony Ład oraz krajowym. Uwzględniono w nim ustalenia zawarte w SOR oraz zapisy KSRR 2030.

System realizacji – Zaproponowana koncepcja systemu realizacji Strategii Opolskie 2030 ma charakter ogólny, otwarty i elastyczny. Jest trafna i wystarczająca do skutecznej realizacji wizji, celów strategicznych i operacyjnych projektu. W projekcie dokumentu poprawnie zostały przedstawione te elementy, które warunkują skuteczność i efektywność realizacji wizji i celów strategicznych (zasady, system, podmioty, instrumenty, finansowanie).

System monitorowania i ewaluacji – System monitorowania i ewaluacji Strategii Opolskie 2030 jest trafny i został słusznie powiązany z systemem jej wdrażania. Prawidłowo określono źródła wiarygodnych danych wykorzystywanych w systemie monitorowania, poprawnie powiązano go ze sprawozdawczością oraz z udziałem w opracowywaniu raportu o stanie województwa pracowników departamentu odpowiedzialnego za politykę rozwoju. Prawidłowo zostały również dobrane wskaźniki monitorowania.

Spis rysunków

Rysunek 1. Schemat diagnozy strategicznej rozwoju województwa opolskiego 10

Rysunek 2. Scenariusz „Dynamicznego rozwoju” 30

Rysunek 3. Scenariusz „Unikania zapaści” 31

Rysunek 4. Scenariusz „Ograniczonych środków publicznych” 33

Rysunek 5. Polityka rozwoju województwa opolskiego 34

Rysunek 6. Opolska „11” – cele operacyjne na tle celów strategicznych 38

Rysunek 7. Model realizacji Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030 62

Rysunek 8. Główne instrumenty realizacji Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030 65

Rysunek 9. Źródła finansowania Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030 68

Rysunek 10. Monitoring Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opolskie 2030 70

Spis tabel

Tabela 1. Schemat analizy SWOT 24

Tabela 2. Analiza SWOT – mocne strony województwa 25

Tabela 3. Analiza SWOT – słabe strony województwa 26

Tabela 4. Analiza SWOT – szanse województwa 26

Tabela 5. Analiza SWOT – zagrożenia województwa 27

Tabela 6. Wyniki analizy TOWS/SWOT 28

Tabela 7. Spójność Strategii Opolskie 2030 ze Strategią na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju 2020

(z perspektywą do 2030) 44

Tabela 8. Spójność Strategii Opolskie 2030 z Krajową Strategią Rozwoju Regionalnego 2030 46

Tabela 9. Identyfikacja grup technologii do określonego rodzaju specjalizacji regionalnej 47

Tabela 10. Cele polityki przestrzennej i rekomendacje – OSI Subregion Aglomeracja Opolska 53

Tabela 11. Cele polityki przestrzennej i rekomendacje – OSI Subregion Brzeski 55

Tabela 12. Cele polityki przestrzennej i rekomendacje – OSI Subregion Kędzierzyńsko-Strzelecki 56

Tabela 13. Cele polityki przestrzennej i rekomendacje – OSI Subregion Północny 57

Tabela 14. Cele polityki przestrzennej i rekomendacje – OSI Subregion Południowy 58

Tabela 15. Relacje między celami operacyjnymi i celami polityki przestrzennej 59

Tabela 16. Wskaźniki celu strategicznego Człowiek i relacje – Mieszkańcy gotowi na wyzwania

i tworzący otwartą wspólnotę 71

Tabela 17. Wskaźniki celu strategicznego Środowisko i rozwój – Środowisko odporne na zmiany

klimatu i sprzyjające rozwojowi 72

Tabela 18. Wskaźniki celu strategicznego Silna gospodarka – Gospodarka inteligentna,

wzmacniająca konkurencyjność regionu 73

Tabela 19. Kalendarium wydarzeń 76

Tabela 20. Zestawienie spotkań w ramach konsultacji społecznych projektu Strategii Opolskie 2030 79

Spis map

Mapa 1. Model struktury funkcjonalno-przestrzennej województwa opolskiego – synteza 49

SPIS RYSUNKÓW, TABEL, MAP

Priorytety dla regionalnej polityki zdrowotnej dla województwa opolskiego na okres od 1 stycznia 2019 r.

do 31 grudnia 2021 r., Wojewoda Opolski, Opole 2020 r.

Table of Contents

Strategia-Opolskie-2030 popr